Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
  • GooglePlus
  • Linkedin
(210) 9705256

Ηλικιακή Εκφύλιση της Ωχράς Κηλίδας

Τι είναι η ωχρά κηλίδα;

Η ωχρά κηλίδα είναι η περιοχή του αμφιβληστροειδούς με τον μεγαλύτερο αριθμό φωτοϋποδοχέων, η οποία είναι υπεύθυνη για την κεντρική ευκρινή όραση με την οποία διαβάζουμε, οδηγούμε και γενικά βλέπουμε τις λεπτομέρειες.

Τι είναι η Ηλικιακή Εκφύλιση της Ωχράς Κηλίδας;

Η Ηλικιακή Εκφύλιση της Ωχράς Κηλίδας (Η.Ε.Ω.) είναι μια πάθηση, η οποία σχετίζεται με τη μεγάλη ηλικία και η οποία προκαλεί προοδευτική εκφύλιση της ωχράς, με αποτέλεσμα να  καταστρέφει την οξεία, κεντρική όραση.

Πότε εμφανίζεται και ποιοι είναι οι προδιαθεσικοί παράγοντες για την εμφάνιση της;

Η πάθηση αυτή εμφανίζεται συνήθως μετά την ηλικία των 50 ετών. Μεταξύ 65-75 ετών το ποσοστό προσβολής φθάνει το 20%. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι τις επόμενες δεκαετίες η συχνότητα εμφάνισης της ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς θα τριπλασιαστεί. Εκτός από την ηλικία άλλοι προδιαθεσικοί παράγοντες είναι το επιβαρημένο οικογενειακό ιστορικό, η έκθεση στο ηλιακό φως, το κάπνισμα, η παχυσαρκία, η φυλή (οι λευκοί παρουσιάζουν πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες ανάπτυξης Η.Ε.Ω. σε σχέση με άλλες φυλλές). Οι περισσότερες αναφορές δείχνουν επίσης ότι οι γυναίκες προσβάλλονται περισσότερο από τους άντρες.

Ποιες είναι οι μορφές της ΗΕΩ

Υπάρχουν δύο μορφές της εκφύλισης της ωχράς:

  • Η ξηρά μορφή, γνωστή και ως ατροφική μορφή είναι η πιο συχνή και ευθύνεται για το 80-90% των περιπτώσεων ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς. Το χαρακτηριστικό της είναι ότι εξελίσσεται αργά και είναι η λιγότερο επικίνδυνη μορφή. Η ξηρά Η.Ε.Ω. εμφανίζεται όταν τα φωτοευαίσθητα κύτταρα στην ωχρά κηλίδα καταστρέφονται σιγά σιγά, έτσι ώστε σταδιακά να μειώνεται η όραση στα μάτια με την πάθηση. Στα αρχικά στάδια μπορεί να είναι ασυμπτωματική και να αναγνωριστεί από τον οφθαλμίατρό σας σε τυχαίο έλεγχο. Καθώς επιδεινώνεται είναι δυνατόν να παρατηρήσετε ένα θολό σημείο στο κέντρο της όρασής σας. Με την πάροδο του χρόνου, οι λειτουργίες της ωχράς κηλίδας μειώνονται και συνεπώς η κεντρική όραση χάνεται στα προσβεβλημένα μάτια. Το πιο κοινό σύμπτωμα της ξηράς Η.Ε.Ω είναι ελαφρώς θολωμένη όραση. Είναι πιθανόν να έχετε δυσκολία να αναγνωρίσετε πρόσωπα. Μπορεί επίσης να χρειάζεστε περισσότερο φως για να διαβάσετε ή για να εκτελέσετε άλλες δραστηριότητες. Κατά κανόνα επηρεάζει και τα δυο μάτια, αλλά η απώλεια της όρασης μπορεί να προηγηθεί στο ένα μάτι. Ένα από τα πιο κοινά πρώιμα στοιχεία της ξηρής Η.Ε.Ω. είναι τα drusen.
  • Η υγρή μορφή, γνωστή και ως εξιδρωματική μορφή χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη νεοαγγείων κάτω από την ωχρά. Λόγω της ευθραυστότητας αυτών των αγγείων υπάρχει διαρροή υγρών και αίματος. Αυτή η διαρροή καταστρέφει τα φωτοευαίσθητα κύτταρα της ωχράς και σαν τελικό αποτέλεσμα έχουμε ουλοποίηση της ωχράς και απώλεια της κεντρικής όρασης. Η υγρή μορφή εξελίσσεται ταχύτερα από την ξηρή. Όσο πιο γρήγορα διαγνωστεί τόσο αυξάνουμε την πιθανότητα να καθυστερήσουμε ή να σταματήσουμε την απώλεια της όρασης.

 

Τι είναι τα Drusen;

Τα drusen είναι κιτρινωπές εναποθέσεις κάτω από τον αμφιβληστροειδή. Παρατηρούνται συχνά σε άτομα άνω των 60 ετών. Ο οφθαλμίατρός σας μπορεί να βρει τα drusen με εξέταση του βυθού (βυθοσκόπηση) μετά από διαστολή της κόρης . Τα drusen από μόνα τους δεν προκαλούν συνήθως απώλεια της όρασης. Στην πραγματικότητα οι επιστήμονες δεν είναι σίγουροι για το ποια ακριβώς είναι η σύνδεση ανάμεσα στα drusen  και την Ηλικιακή Εκφύλιση της Ωχράς Κηλίδας. Αλλά είναι βέβαιο ότι μια αύξηση στον αριθμό ή το μέγεθος των drusen, καθώς και η μακροχρόνια ύπαρξη τους στην περιοχή της ωχράς, αυξάνει τον κίνδυνο ενός ατόμου να αναπτύξει υγρή ή προχωρημένη ξηρή ΗΕΩ. Αυτές οι καταστάσεις μπορεί να προκαλέσουν σοβαρή απώλεια της όρασης. Η εξέταση από τον οφθαλμίατρο ανα τακτά χρονικά διαστήματα των ατόμων με Drusen κρίνεται απαραίτητη.

Ποια είναι τα συμπτώματα της ΗΩΕ;

Τα συμπτώματα της Η.Ε.Ω. είναι:

  • θολή όραση
  • κεντρικό σκότωμα: ο ασθενής βλέπει μόνιμα ένα σκοτεινό σημείο στο κέντρο
  • μεταμορφοψίες: τα είδωλα μπορεί να εμφανίζονται μικρότερα ή μεγαλύτερα από όσο πραγματικά είναι, οι ασθενείς συχνά αναφέρουν ότι ευθείες γραμμές όπως οι ορθοστάτες της πόρτας, ένα κάδρο ή άλλες επιφάνειες με ευθεία άκρα εμφανίζονται κυρτές

Ο πίνακας Amsler είναι ένα ειδικό γράφημα το οποίο βοηθάει στην αυτοεξέταση στο σπίτι, εύκολο στη χρήση του. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμο στους ασθενείς με ξηρή μορφή οι οποίοι έχουν τον κίνδυνο σε ένα ποσοστό να μεταπέσουν στην υγρή μορφή.

 

Πως γίνεται η διάγνωση της Ηλικιακής Εκφύλισης της Ωχράς Κηλίδας;

Ο οφθαλμίατρός σας μπορεί να υποπτευθεί την Ηλικιακή Εκφύλιση της Ωχράς Κηλίδας αν είστε πάνω από 60 ετών και παρουσιάζετε πρόσφατες αλλαγές στην κεντρική σας όραση. Για να διερευνηθούν τα σημεία της πάθησης είναι απαραίτητο να διαστείλει (μυδριάσει) τις κόρες των ματιών σας με σταγόνες. Αυτό επιτρέπει εξέταση της ωχράς κηλίδας με λεπτομέρεια.

Η Η.Ε.Ω. διαγιγνώσκεται κατά τη διάρκεια μιας ολοκληρωμένης οφθαλμολογικής εξέτασης που περιλαμβάνει:

  • Μέτρηση οπτικής οξύτητας: Πόσο καλά βλέπετε τους αριθμούς που προβάλλονται σε έναν πίνακα.
  • Πίνακας Amsler: είναι ένα καρτελάκι με μικρά τετράγωνα που θυμίζει σκακιέρα. Το κάθε μάτι εξετάζεται ξεχωριστά και θα σας ζητηθεί να προσέξετε αν παρατηρείτε τις ευθείες γραμμές να γίνονται κυματιστές ή αν κάποιες γραμμές και κάποια τετραγωνάκια λείπουν από το δίκτυο. Αυτά είναι σημεία Ηλικιακής Εκφύλισης της Ωχράς Κηλίδας.
  • Τονομέτρηση: Η μέτρηση της πίεσης των ματιών σας.
  • Βυθοσκόπηση: Οι κόρες των ματιών σας μεγαλώνουν με χρήση σταγόνων και ο οφθαλμίατρος χρησιμοποιεί έναν ειδικό μεγεθυντικό φακό για να εξετάσει λεπτομέρειες στην ωχρά κηλίδα, το οπτικό νεύρο και τον αμφιβληστροειδή γενικότερα. Μετά την εξέταση και μέχρι να περάσει η επίδραση των σταγόνων, η κοντινή όρασή σας μπορεί να παραμείνει θαμπή για λίγες ώρες.

Επιπρόσθετα, ο οφθαλμίατρός σας μπορεί να ζητήσει περαιτέρω εξετάσεις για να εκτιμήσει καλύτερα την κατάσταση των ματιών σας:

  • Οπτική Τομογραφία Συνοχής (OCT): Η οπτική τομογραφία συνοχής (OCT) αποτελεί σήμερα τη σημαντικότερη (μαζί με την αγγειογραφία) και συχνότερα εφαρμοζόμενη απεικονιστική εξέταση του αμφιβληστροειδούς και πιο συγκεκριμένα, της ωχράς κηλίδας. Πρόκειται για μία τεχνική μη επεμβατική και τελείως ανώδυνη, καθώς χρησιμοποιείται μια δέσμη φωτός η οποία προσπίπτει στον αμφιβληστροειδή και δίνει μια ανατομική εικόνα της ωχράς κηλίδας. Τα τελευταίας τεχνολογίας Spectral Domain OCT παρέχουν πολύ υψηλή ανάλυση και κατ΄επέκταση απεικονίζουν με μεγάλη λεπτομέρεια τις στιβάδες του αμφιβληστροειδούς και του υποκείμενου χοριοειδούς, δίνοντας σημαντικές πληροφορίες για την διάγνωση, την πορεία της νόσου και την παρακολούθηση της θεραπείας. Η εξέταση διαρκεί λίγα λεπτά και συνήθως δεν απαιτείται καν μυδρίαση της κόρης.

  • Ψηφιακή Φλουοροαγγειογραφία: Η φλουοροαγγειογραφία είναι απαραίτητη για  τη διάγνωση και την παρακολούθηση μιας νόσου όπως είναι η ηλικιακή εκφύλιση ωχράς κηλίδας. Eίναι μια μέθοδος που απεικονίζει το οπίσθιο τμήμα του οφθαλμού και συγκεκριμένα τα αγγεία του αμφιβληστροειδή, το οπτικό νεύρο, την ωχρά κηλίδα και την περιφέρεια του αμφιβληστροειδή. Γίνεται με ενστάλαξη μυδριατικών κολλυρίων ώστε η κόρη του ματιού να είναι «ανοικτή» και στη συνέχεια πραγματοποιείται ενδοφλέβια έγχυση μιας πορτοκαλί χρωστικής που ονομάζεται φλουορεσκεϊνη. Καθώς η φλουορεσκεϊνη κυκλοφορεί στα αγγεία του οφθαλμού γίνεται ταυτόχρονη λήψη φωτογραφιών με ειδική φωτογραφική μηχανή που απεικονίζει το οπίσθιο τμήμα του ματιού (ψηφιακή κάμερα βυθού). Έτσι μπορεί ο οφθαλμίατρος να δει τα αγγεία που διαρρέουν. Η διάρκεια της εξέτασης συνήθως είναι γύρω στα 5-10 λεπτά. Μετά την εξέταση το δέρμα και τα ούρα του ασθενή θα αποκτήσουν μια κίτρινη χροιά για περίπου 24 ώρες. Ορισμένοι ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν κατά τη διάρκεια της εξέτασης ναυτία, αλλεργία στη χρωστική και σπάνια λιποθυμία. Για το λόγο αυτό, η εξέταση γίνεται πάντα με την παρουσία αναισθησιολόγου ώστε σε περίπτωση εμφάνισης κάποιας επιπλοκής αυτή να αντιμετωπισθεί άμεσα. Αντενδείξεις για τη διενέργεια φλουοραγγειογραφίας αποτελούν οι αλλεργίες σε φάρμακα ή σκιαγραφικά, η νεφρική ανεπάρκεια, η κύηση.

  • Ψηφιακή Αγγειογραφία με Ινδοκυανίνη: είναι μία αγγειογραφία συμπληρωματική της φλουοραγγειογραφίας. Η τεχνική των δύο αγγειογραφιών είναι παρόμοια αλλά η διάρκεια της πρώτης είναι μεγαλύτερη (τουλάχιστον 30 λεπτά). Απαιτείται μυδρίαση της κόρης, τοποθέτηση φλεβοκαθετήρα στο χέρι του ασθενούς και έγχυση της χρωστικής (ινδοκυανίνη). Στη συνέχεια λαμβάνονται φωτογραφίες του βυθού με κάμερα η οποία έχει ειδικά φίλτρα. Το μόριο της ινδοκυανίνη έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά από αυτό της φλουοροσκεϊνης. Ως αποτέλεσμα, δίνει τη δυνατότητα στην αγγειογραφία με ινδοκυανίνη να απεικονίζει καλύτερα βαθύτερες στιβάδες του βυθού, όπως ο χοριοειδής. Επίσης, γίνεται απεικόνιση των στιβάδων του αμφιβληστροειδούς και του χοριοειδούς ακόμα και επί παρουσίας εκτεταμένων αιμορραγιών, όπου η φλουοροαγγειογραφία είναι συχνά ανεπαρκής.

  • OCT Αγγειογραφία: μπορεί να γίνει καταγραφή της ροής των αγγείων του αμφιβληστροειδούς και του χοριοειδούς χωρίς να απαιτείται ενδοφλέβια χορήγηση σκιαγραφικής ουσίας

 

Ποια είναι η θεραπευτική αντιμετώπιση της ΗΕΩ;

Ξηρά μορφή ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς:

Όσον αφορά την ξηρά μορφή της ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς δεν υπάρχει τεκμηριωμένη επιστημονικά αντιμετώπιση. Θεωρητικά η πρόσληψη συγκεκριμένων συμπληρωμάτων διατροφής (αντιοξειδωτικές ουσίες) μπορεί να παίζει προστατευτικό ρόλο στη διαδικασία της γήρανσης.

Πολλές βραχυπρόθεσμες μελέτες αλληλοσυγκρούονται ή δεν καταλήγουν πουθενά για το αν η πρόσληψη τέτοιωνσυμπληρωμάτων μπορούν να βοηθήσουν ουσιαστικά. Το σημαντικό σε αυτή τη μορφή είναι ο τακτικός οφθαλμολογικός έλεγχος ώστε η πιθανή μετάπτωση σε υγρή μορφή να διαγνωσθεί όσο το δυνατόν πιο γρήγορα. Όταν η ξηρή Ηλικιακή Εκφύλιση της Ωχράς Κηλίδας φτάσει στα προχωρημένα στάδια και προκαλέσει απώλεια της κεντρικής όρασης, καμιά θεραπεία δεν μπορεί να βοηθήσει.

Υγρή μορφή ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς:

Οι τρόποι αντιμετώπισης της υγρής μορφής της ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς είναι:

  • Φωτοπηξία με Laser. Με τη θερμότητα που δημιουργείται απο το Laser καίμε τα παθολογικά νεοαγγεία εμποδίζοντας την εξέλιξη της νόσου. Το μειονέκτημα της μεθόδου είναι ότι καταστρέφει και τον γειτονικό υγιή αμφιβληστροειδή και ότι δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν τα νεοαγγεία βρίσκονται κάτω από το κέντρο της ωχράς κηλίδος. Η θεραπεία αυτή σήμερα χρησιμοποιείται εξαιρετικά σπάνια, και μόνο στις περιπτώσεις που τα παθολογικά αγγεία βρίσκονται πέρα από το κέντρο του αμφιβληστροειδούς. Το ποσοστό υποτροπής της νόσου είναι μεγάλο (κυμαίνεται σε επιτυχώς θεραπευμένα μάτια πάνω από 50% σε διάρκεια 3 ετών.)

  • Φωτοδυναμική θεραπεία. Μια φωτοευαίσθητη ουσία που ονομάζεται βερτεπορφίνη (Visudyne) χορηγείται ενδοφλέβια και μέσω της κυκλοφορίας φτάνει και κατακρατείται εκλεκτικά από τα παθολογικά νεοαγγεία. Αφού αυτό συμβεί ο οφθαλμίατρος εφαρμόζει ένα φως στο μάτι με τη χρήση ενός ειδικού φακού για 83 δευτερόλεπτα. Το ειδικό αυτό φως ενεργοποιεί το φάρμακο, το οποίο τότε αποφράσσει τα παθολογικά αγγεία. Σε αντίθεση με την εφαρμογή του θερμικού λέιζερ, η φωτοδυναμική θεραπεία καταστρέφει επιλεκτικά τα παθολογικά αγγεία αφήνοντας ανέπαφο τον φυσιολογικό ιστό. Η φωτοδυναμική θεραπεία περιορίζει την απώλεια της όρασης. Δεν σταματά την απώλεια της όρασης, ούτε αποκαθιστά την απώλεια που έχει ήδη συμβεί. Τα αποτελέσματα της θεραπείας είναι συχνά προσωρινά και η θεραπεία μπορεί να χρειαστεί να επαναληφθεί.

  • Ενδοϋαλοειδική έγχυση anti-VEGF: Η τελευταία ελπιδοφόρα εξέλιξη στην αντιμετώπιση της υγρής μορφής της ΗΩΕ είναι η ενδοϋαλοειδική έγχυση (ένεση στο εσωτερικό του ματιού) αντιαγγειογενετικών παραγόντων. Πρόκειται για φάρμακα που δεσμεύουν τον V.E.G. (Vascular Endothelial Growth Factor), ο οποίος έχει βρεθεί ότι είναι υπεύθυνος για την ανάπτυξη των παθολογικών νεοαγγείων. Το αρχικό θεραπευτικό σχήμα που εφαρμόζεται είναι μια ένεση το μήνα για το πρώτο τρίμηνο. Μετά την εκτίμηση του αποτελέσματος ο γιατρός αποφασίζει πόσες ακόμη εγχύσεις θα χρειαστούν. Με τις ενδοϋαλοειδικές ενέσεις επιτυγχάνουμε σταθεροποίηση της όρασης σε μεγάλο ποσοστό ή ακόμη και βελτίωση σε ορισμένες περιπτώσεις.

 

Πρέπει όμως να επισημανθεί ό,τι καμία από αυτές τις θεραπείες δεν προσφέρει απόλυτη ίαση και η πάθηση είναι δυνατόν να προχωρήσει παρά τη θεραπεία.


Υπάρχουν νέες θεραπείες από το πεδίο της έρευνας;

Η έρευνα σχετικά με την πάθηση της Ηλικιακής Εκφύλισης της Ωχράς κηλίδας συνεχίζεται εντατικά. Αυτή αφορά την βελτίωση της εφαρμογής των υφιστάμενων θεραπειών αλλά και την ανακάλυψη νέων θεραπευτικών προσεγγίσεων. Μην ξεχνάτε ότι σήμερα επιτυγχάνονται θεραπευτικά αποτελέσματα, τα οποία θα ήταν αδιανόητα πριν μόλις μια δεκαετία.